Op maandag 4 januari jl. werd onze jaarlijkse nieuwjaarsreceptie gehouden in Schouwburg Het Park voor alle medewerkers van Stichting Penta. Helaas - door de weersomstandigheden - was het voor sommige collega’s lastig om te komen, maar ondanks dit feit was er gelukkig toch sprake van een behoorlijke opkomst.
Zoals altijd heeft de algemeen directeur het personeel toegesproken in zijn jaarlijkse nieuwjaarsspeech. De inhoud hiervan wordt hieronder geciteerd:
Nieuwjaarsspeech
Dames en heren , beste collega’s en leden van het bestuur, hartelijk welkom op deze nieuwjaarsbijeenkomst van Stichting Penta. Ik wil graag beginnen u een stukje uit de krant van 19 december voor te lezen:
“In dit land behandelen wij lessen als regels waaraan voldaan moet worden, en hoe beter je er aan vasthoudt, hoe beter je eraan conformeert, des te meer kans je hebt om te scoren. Innovatie, verbeeldingskracht en creativiteit – zowel cruciaal om het beste uit een land te halen, als nodig om het beste uit iedere leerling te halen- hebben geen plaats in ons onderwijssysteem. Feitelijk zorgen we er voor om de spirit van ieder kind zo snel mogelijk om zeep te helpen.” Einde quote.
Nee, dit is geen stuk uit de Volkskrant, ook niet uit Trouw of het NRC. Dit is een stukje uit een hoofdredactioneel artikel van de Times of India, gelezen tijdens mijn reis door India van de afgelopen weken. India is een land van de toekomst, 1,3 miljard mensen, gretig naar onderwijs. Niet binnen 50 jaar, maar volgens sommigen over 15 tot 20 jaar is India een leidende economie. Onvoorstelbaar als je er nu door heen reist. Maar het bruist en het zindert. En wat is daar dus de onderwijsissue?: er moet veel meer aandacht komen voor verbeeldingskracht en creativiteit. Want alleen dan kan India er komen, is het besef.
Vergelijk het met de roep om meer aandacht voor rekenen en taal, ten koste van talentontwikkeling in het onderwijs. Zou het komen omdat wij ‘er al zijn’? Nederland is klaar? Willen wij mee kunnen komen in de wereld dan moeten ook wij onze talenten opsporen en gebruiken.
Het Nederlandse onderwijs is zo ingericht dat het gemiddelde de norm is. Hoe dichter bij het gemiddelde, des te beter doe je het. Dat heeft ook met onze volksaard te maken: doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg. Het heeft zijn oorsprong in de middeleeuwen, in de kloosters. Zo was er een benedictijnse regel die voorschreef dat als een van de monniken trots werd op zijn werk, hij het op moest geven.
Het gaat in Nederland om de getallen, om de statistieken en de gemiddelden. Daar worden wij op afgerekend. Maar een gemiddelde is gevaarlijk, het vertekent de werkelijkheid. Zet 80.000 mensen in een stadion en bereken het gemiddelde gewicht per persoon. Voeg daar de zwaarste mens ter wereld aan toe en het gemiddelde verandert niet. Bereken het gemiddelde van de schoolprestaties van 80.000 kinderen. Voeg daar de prestaties van één superhoogbegaafde leerling aan toe en het gemiddelde verandert niet.
Gemiddelden houden geen rekening met individuen. Copernicus, Galilei en Einstein waren individuen. U bent een individu en onze leerlingen zijn het ook stuk voor stuk. Ik vind dat wij als onderwijsmensen de opdracht hebben om hier tegendraads in te zijn. Wij moeten toezichthouders en controleurs laten zien dat het om talenten en individuen gaat en niet om gemiddelden.
Toezicht is goed, maar standaardisatie is de dood in de pot. Fastfood restaurants kunnen over de hele wereld exact hetzelfde aanbieden, omdat streng toezicht gehouden wordt op de regels van het bedrijf. Maar geef mij maar de Michelin restaurant beoordeling, waarbij juist niet wordt beoordeeld op standaardisatie, maar op het onderscheidende.
Dit zijn perceptieveranderingen. Ik heb het vaker gezegd: het gáát in het onderwijs om perceptieverandering.
Het volgende filmfragment geeft aan hoe gemakkelijk het is om een perceptieverandering teweeg te brengen. Het is een fragment uit One Flew Over The Cuckoo’s Nest en het begint op het moment dat een aantal neurotische en onzekere psychiatrische patiënten ontsnapt zijn uit het Mental Hospital. Onder leiding van Jack Nicholsen kapen ze een boot en gaan vissen. Als filmbezoeker kennen wij de patiënten tot dat moment als onzekere mensen met een lage zelfdunk. Maar vlak voor dat het fout gaat, verandert Nicholson de perceptie van deze mensen én van ons als kijker….
FRAGMENT uit: One Flew Over The Cuckoo’s Nest
Wij geven onderwijs aan kinderen. Maar ontwikkelingen gaan snel en kennis is tegenwoordig niet meer voorbehouden aan de specialisten. Leerkrachten zijn specialisten. Het volgende illustreert dit:
ADHD, PDD-NOS, you name it. Een vader heeft net gehoord dat bij zijn kind de diagnose Bipolair 2 syndroom (?) is vastgesteld. Hij typet Bipolair 2 in en googlet wat. Net 2 uur daarvoor heeft iemand uit Vancouver die afgestudeerd is op het Bipolair 2 syndroom haar zeer specialistische proefschrift op internet gezet. De vader downloadt het en neemt het de volgende dag mee naar school, waar hij een afspraak heeft gemaakt na de les met de leerkracht van zijn zoontje. Hij gooit het gedownloade proefschrift op het tafeltje en vraagt: “en, heb je het al gelezen en wat ga je er mee doen voor mijn Justus”?
Wij, de volwassenen? De specialisten, snappen wij het nog wel?
Ik wil jullie graag een filmpje laten zien die deze worsteling goed in beeld brengt;
Wij moeten ervoor zorgen dat onze leerlingen zich staande kunnen houden in hun toekomstige leven; wat moeten wij ze meegeven? 12 jaar geleden waren er nog geen mobiele telefoons, hoe ziet de wereld er over 12 jaar uit voor de kleuters die nu bij ons binnenkomen in groep 1, als zij 16 jaar zijn? De ontwikkelingen gaan snel, maar verandert er werkelijk iets? Moeten wij onze leerlingen niet juist leren om te gaan met veranderingen in plaats van ze de veranderingen zelf te leren?
Dit nodigt uit tot nadenken, tot bezinning. Gaat onderwijs nog wel over rekenen en taal? En zo ja, wat voor plaats dient dat in te nemen, hoe prominent?
Penta heeft het Competentiedenken ingeruild voor Talentdenken. De algemene directie wil niet meer van bovenaf vertellen hoe leerkrachten onderwijs moeten geven. Uiteindelijk moeten leerkrachten zelf het onderwijs gaan inrichten, in de klas en in de scholen. In overleg en samen met de schooldirectie. Jullie zijn de professionals. Mijn ideaal is dat uiteindelijk jullie gaan bepalen wat de onderwijsresultaten moeten zijn. Als er één is in het onderwijs die iets zinnigs kan zeggen over onderwijsresultaten dan is dat de leerkracht.
Wat ik uiteíndelijk als algemeen directeur wil bewaken, is of wij er met zijn allen in slagen om leerkrachten en kinderen in hun Element te krijgen. Dat is míjn missie en mijn wens voor 2010.
En als je in je Element bent, dan lukt alles beter, zowel leren en werken en dan komen de resultaten er vanzelf. Tot slot wil jullie vragen om met mij mee te kijken naar een aantal van onze toekomstige leerlingen die al in hun Element zíjn.
De uitdaging is om deze kinderen in hun Element te houden en te voorkomen dat ons onderwijs hun spirit om zeep helpt.
Ik wens jullie allen een heel goed 2010 en ik hoop iets te kunnen bijdragen aan het behoud van jullie spirit! Alex Peltekian
